Terwijl in Nederland ruim 100.000 mensen op een GGZ-wachtlijst staan en soms jaren moeten wachten op hulp, ligt een belangrijk deel van de oplossing niet in méér specialistische zorg, maar juist daarbuiten. Dat betoogde hoogleraar psychiatrie Jim van Os tijdens de inspiratiemiddag Herstellen in verbinding op 20 januari, georganiseerd door De Hoofdzaak. Tijdens deze middag in Wijkcentrum Overdie in Alkmaar verkenden professionals en ervaringsdeskundigen hoe we psychisch herstel kunnen bevorderen door minder behandelen en meer via eigen netwerken te ondersteunen.
Laagdrempelige steunpunten als sleutel
Tijdens de bijeenkomst werd uitgebreid stilgestaan bij het belang van laagdrempelige herstelinitiatieven. Steunpunten zoals De Hoofdzaak, met aanbod in heel Noord-Holland Noord en in Zaanstreek-Waterland, bieden ontmoeting, peer support en begeleiding door ervaringsdeskundige vrijwilligers. Zonder indicatie, diagnose of lange wachttijd. Deze vormen van ondersteuning dragen effectief bij aan herstel, juist voor mensen die vastlopen in het huidige zorgsysteem.
Hoogleraar psychiatrie Van Os ziet dat deze steunpunten als sleutel in de GGZ. Hij acht dat behandelen helpend is, maar vaak niet afdoende. “Psychisch herstel is geen technisch probleem dat je kunt oplossen,” stelt hij. “Het vraagt om betekenisvolle relaties, steun en ruimte voor eigen regie.”
Samen groeien
Ervaringsdeskundigen van De Hoofdzaak onderstreepten zijn visie met persoonlijke verhalen over hoe herstel ontstond dankzij verbinding met anderen, wederkerigheid en het gevoel ertoe te doen.
Kelvin (37) worstelde jarenlang met verslaving. Toen hij afkickte, besloot hij als ervaringsdeskundige bij De Hoofdzaak aan de slag te gaan. Hij begeleidt nu groepen. “Herstellen houdt niet op. Maar andere mensen ondersteunen, helpt ook bij mijn eigen herstel. Het geeft me een reden om uit bed te gaan elke ochtend. Zingeving is alles. Daarnaast is het fijn om het samen te doen. Herstel is in de kern voor iedereen hetzelfde. We zijn allemaal mensen bij wie het soms lukt en soms niet.”
John (79) ervaarde zelf het belang van verbinding voor herstel: “Na mijn psychose ervaarde ik eenzaamheid. Door deelname aan een vereniging voor arbeidsongeschikten begon ik weer mee te doen in de maatschappij.” Voor een gezamenlijk project in Beverwijk werkte hij samen met arbeidsongeschikten aan het verbouwen van een oude school. “Als je meedoet, ervaar je zingeving en verbinding. Je gaat dan echt weer leven en wordt gezien om wie je bent.”
Onnodig belastend
Toch worden de laagdrempelige steunpunten nog onvoldoende benut, concludeerden de 90 deelnemende professionals, beleidsmakers en ervaringsdeskundigen uit de GGZ, gemeenten, welzijnsorganisaties en huisartsenzorg. “We investeren enorm veel in gespecialiseerde zorg, terwijl bewezen helpende netwerken relatief klein en kwetsbaar blijven,” klonk het tijdens het forumgesprek. “Dat is niet alleen inefficiënt, maar ook onnodig belastend voor mensen die nú steun nodig hebben.”
Meer informatie
Meer informatie over de bijeenkomst is terug te lezen op de website: https://dehoofdzaak.org/terugblik-inspiratiemiddag-20-januari/
